Cho ăn đúng quan trọng hơn cho ăn nhiều trong mọi mô hình nuôi gà
Trong chăn nuôi nhỏ lẻ, chi phí thức ăn thường chiếm phần lớn tổng chi phí nên bất kỳ sai lệch nào ở khâu này cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả. Nhiều người thấy đàn ăn khỏe thì yên tâm, nhưng ăn khỏe chưa chắc đồng nghĩa với hấp thu tốt. Một khẩu phần không cân đối có thể khiến gà lớn chậm, lông xấu, chân yếu hoặc tích mỡ không cần thiết. Vì vậy, cốt lõi của dinh dưỡng cho gà là đáp ứng đúng nhu cầu từng giai đoạn, phù hợp với mức vận động và điều kiện thời tiết thực tế.
Mỗi độ tuổi sẽ có yêu cầu khác nhau. Gà con cần thức ăn dễ tiêu, giàu dưỡng chất nhưng không quá nặng bụng; giai đoạn đang lớn cần năng lượng, đạm và khoáng đủ để phát triển khung xương, cơ và bộ lông; đàn nuôi lâu dài lại cần sự ổn định, tránh thay đổi cám quá đột ngột. Người nuôi càng hiểu rõ nhịp phát triển của đàn thì càng ít phải xử lý những tình huống như bỏ máng, phân xấu hoặc tăng trưởng lệch nhau giữa các con.
Nếu muốn có thêm bài viết nền về kỹ thuật chăn nuôi, bạn có thể tham khảo Kiến thức chăn nuôi hoặc xem phần giới thiệu chung tại Giới Thiệu. Nhưng trong thực tế, hiệu quả của thức ăn cho gà vẫn được quyết định bởi cách bạn quan sát và điều chỉnh đàn mỗi ngày.
Khẩu phần cho gà con, gà đang lớn và đàn trưởng thành không thể giống nhau
Với gà con, mục tiêu lớn nhất là giúp hệ tiêu hóa hoạt động ổn định, tăng sức đề kháng và tạo nền khung xương chắc. Vì thế thức ăn nên mịn, sạch, dễ tiêu và chia thành nhiều cữ nhỏ trong ngày. Nước uống phải luôn sẵn, máng thấp vừa tầm và được thay thường xuyên để hạn chế vi khuẩn. Ở giai đoạn này, một sai sót nhỏ như cám để ẩm hoặc nhiệt độ chuồng không ổn định cũng có thể kéo đàn tụt sức rất nhanh.
Khi đàn chuyển sang giai đoạn tăng trưởng, nhu cầu dinh dưỡng tăng lên rõ rệt. Lúc này cần chú ý đến tỷ lệ giữa năng lượng và đạm để gà lớn đều nhưng không bị quá mỡ hoặc quá gầy. Có thể kết hợp cám công thức với bắp xay, thóc, rau xanh hoặc phụ phẩm sạch tùy mô hình, miễn là vẫn giữ nguyên tắc khẩu phần cân đối. Với đàn vận động nhiều theo kiểu thả vườn, nguồn năng lượng có thể cần điều chỉnh cao hơn đôi chút so với đàn nuôi chuồng kín vì mức tiêu hao hằng ngày khác nhau.
Đối với đàn trưởng thành hoặc đàn giữ nền, mục tiêu là duy trì thể trạng ổn định, bộ lông đẹp, chân khỏe và sức ăn đều. Không nên áp một công thức cố định cho suốt cả chu kỳ. Chỉ cần thay đổi nhẹ về thời tiết, mật độ hoặc lịch vận động là khẩu phần cũng có thể cần điều chỉnh. Đây là nguyên tắc rất quan trọng nếu bạn muốn nuôi gà khỏe theo hướng dài hạn và ít biến động.
Thời tiết nóng, lạnh hay mưa kéo dài đều cần thay đổi cách cho ăn và cho uống
Rất nhiều đàn gà xuống sức không phải vì bệnh nặng mà vì người nuôi không điều chỉnh chế độ ăn theo mùa. Vào những ngày nóng, gà thường giảm ăn vào giữa trưa, uống nhiều nước hơn và dễ bị mệt nếu chuồng bí. Khi đó, nên ưu tiên cho ăn mạnh vào sáng sớm và chiều mát, đồng thời đảm bảo nước luôn sạch và mát. Có thể bổ sung điện giải hoặc vitamin vào đợt nắng gắt để hỗ trợ cơ thể. Nếu vẫn duy trì lịch cho ăn như ngày mát, đàn thường ăn không hết, cám dễ ôi và tiêu hóa cũng kém hơn.
Vào mùa mưa, vấn đề lớn nhất là độ ẩm. Thức ăn hút ẩm, nền chuồng ướt và nước uống dễ nhiễm bẩn khiến đàn rất dễ rối loạn tiêu hóa. Thời điểm này cần bảo quản cám kỹ hơn, kiểm tra mùi cám trước khi cho ăn và thay máng nước thường xuyên. Rau xanh hoặc phụ phẩm tươi cũng phải được chọn lọc cẩn thận, tránh để ẩm mốc hoặc dính bùn đất. Trong những ngày lạnh, đàn có thể cần năng lượng cao hơn một chút để giữ nhiệt, nhưng vẫn phải đi kèm môi trường chuồng đủ kín gió và khô ráo.
Hiểu được phản ứng của đàn với từng kiểu thời tiết sẽ giúp bạn xây dựng khẩu phần cho gà sát thực tế hơn rất nhiều. Cách này không những giảm hao phí thức ăn mà còn hỗ trợ tốt cho khả năng miễn dịch tự nhiên của đàn.
